Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Twee jaar na het verschijnen van de resultaten van haar eerste Europese onderzoek, publiceert Dokters van de Wereld het tweede rapport van het Europees waarnemingscentrum voor de toegang tot zorg. Dit nieuw onderzoek, gebaseerd op 1218 interviews in 11 landen, is een onuitgegeven getuigenis over de levensomstandigheden, de gezondheidstoestand en de toegang tot zorg van zij die behoren tot de armsten en meest gediscrimineerden: de mensen zonder papieren. En, onder hen, van de meest kwetsbaren: zwangere vrouwen en kinderen.

Dokters van de Wereld publiceert tegelijk een eerste vergelijkend overzicht van de wetgeving in 10 Europese landen m.b.t. de toegang tot zorg voor mensen zonder papieren en asielzoekers, dat zal worden voltooid in 2010. Dit onderzoek bevestigt dat het recht op gezondheid niet gegarandeerd is in de EU. In geen enkel land genieten mensen zonder papieren van “de hoogst te bereiken fysieke en mentale gezondheidstoestand” zoals dit wordt gevorderd door de internationale teksten over de bescherming van de rechten van de mens.

Ongelijke toegang tot zorg in Europa verschillend van land tot land maar overal zeer beperkt

Als alle landen al voorzien in toegang tot zorg, is het maar al te vaak op voorwaarde dat de mensen zelf voor 100% de kosten betalen, wat voor hen totaal onmogelijk is. In België, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland en Portugal, voorziet de wet in een systeem dat alle of een deel van de kosten op zich neemt. In Duitsland, Griekenland, Zweden en Zwitserland is de gratis toegang tot zorg beperkt tot noodsituaties alleen. Het Verenigd Koninkrijk laat de huisdokter vrij in het al dan niet inschrijven van mensen zonder papieren in de gratis toegang tot de primaire zorgen.

In de praktijk worden mensen zonder papieren en hun kinderen overal geconfronteerd met onoverkomelijke obstakels in de toegang tot zorg, zelfs daar waar specifieke wetgeving is voorzien. Mensen zonder papieren halen zelf vooral aan:
 de kosten voor consultatie en behandeling: vooral in Frankrijk, België en Nederland;
 de ingewikkelde gezondheidszorg en/of ziekteverzekering, met name in België en het Verenigd Koninkrijk;
 de administratieve moeilijkheden: zoals in België, het Verenigd Koninkrijk en Zweden;
 de angst om aangegeven te worden, voor arrestaties, discriminatie, weigering tot zorg: in het bijzonder in Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Italië en Griekenland;
 Tenslotte is er overal een overduidelijk gebrek aan informatie over de rechten van mensen zonder papieren, met inbegrip van Frankrijk en Spanje: een kwart van de rechthebbenden op de ziekteverzekering is niet op de hoogte.

Een dubbele vaststelling: mensen zonder papieren komen niet naar Europa om zich te laten behandelen.

Ze leven in ziektemakende omstandigheden en worden weinig of niet medisch opgevolgd.
 De levens en –werkomstandigheden, samen met de gewelddadigheden die ze hebben ondergaan voor, tijdens en na hun migratie, beïnvloeden in ernstige mate hun gezondheidstoestand.
 Ze worden geconfronteerd met verscheidene obstakels in de toegang tot preventie, zorg en ziekteverzekering. Deze obstakels komen voort uit de aanwezigheid van restrictieve wetten, financiële en administratieve barrières, het gebrek aan informatie en discriminerende praktijken.
 Hun medische opvolging is bijgevolg ruim ontoereikend. 72% van hun gezondheidsproblemen worden weinig of helemaal niet behandeld.
 De meest kwetsbaren onder hen, zwangere vrouwen en minderjarige kinderen, genieten vaak te weinig van een specifieke bescherming voor de toegang tot zorg. Van minder dan één vrouw op twee (48%) wordt de zwangerschap opgevolgd.

Een enkele eis: respect voor het recht op toegang tot zorg in Europa

Dokters van de Wereld vraagt een gelijke toegang tot preventie en tot zorg voor elke persoon verblijvend in Europa, zonder discriminatie op basis van administratieve status of financiële draagkracht. Het gezondheidsbeleid mag geen zaak zijn van het migratiebeleid.

Dokters van de Wereld vraagt:
 De bescherming van het medisch beroepsgeheim en het formeel verbod op elke aangifte of arrestatie van mensen zonder papieren tijdens een zorgverstrekking.
 In alle Europese landen onmiddellijk maatregelen die een specifieke bescherming bieden aan minderjarige kinderen en zwangere vrouwen in de toegang tot preventie, tot zorg en tot een adequate opvolging van zwangerschap.
 De bescherming van ernstig zieke vreemdelingen die geen effectieve toegang hebben tot zorg in hun land van herkomst. Zij mogen niet worden verdreven en moeten een verblijfsvergunning kunnen krijgen.

Een oproep tot de nieuwe Europese afgevaardigden

Dokters van de Wereld lanceert een oproep tot de Europese verkozenen om een resolutie te stemmen die nogmaals de noodzaakt bevestigt van gelijke toegang tot zorg voor iedereen met inbegrip van de mensen zonder papieren en de asielzoekers.

 Rapport van de enquête over toegang tot zorg voor mensen zonder papieren (sept. 09) - English
 Stand van zaken wat betreft de wetgeving (sept. 09)