Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Sinds het betoog waarin de president van de republiek in 2010 een grootschalig uitwijzingsbeleid aankondigde, eisen uitwijzingsprocedures en intimidaties door de politie hun tol bij de alsmaar kwetsbaardere Roma-gemeenschap: plotse gedwongen verhuizingen, overbevolkte kraakpanden die eigenlijk onbewoonbaar zijn, verlies van persoonlijke bezittingen en officiële documenten, een beperking van de bewegingsvrijheid, inkomensverlies … Haast wekelijks worden deze gezinnen met uitwijzing bedreigd.

Ziekmakende leefomstandigheden

De Roma leven veelal in sloppenwijken of kraakpanden, in vervallen caravans of barakken, meestal zonder water of elektriciteit. Op de meeste van deze terreinen is er geen drinkwater en ontbreken ook toiletten en afvalophaling, Dat leidt tot een gebrekkige hygiëne en bijgevolg tot potentieel gevaarlijke aandoeningen van de huid en het spijsverteringsstelsel (huidinfecties, ernstig ontstoken wonden, inwendige parasieten, diarree…). Bovendien liggen er ook tal van andere gevaren op de loer, zoals brand, instortingsgevaar, (lood)vergiftiging... Door haar uitermate precaire leefomstandigheden loopt de Roma-gemeenschap een hoog risico op epidemieën: tuberculose, kinkhoest, mazelen...

« Als we vandaag te maken hebben met een explosieve uitbraak van tuberculose in de regio Ile-de-France, dan is dat niet omdat er vreemdelingen met deze ziekte naar hier komen, maar dan komt dat door de manier waarop we die mensen onthalen en de leefomstandigheden waarin we hen in Frankrijk dwingen. Tuberculose is de ziekte van de armen. » Dr. Jeanine Rochefort, verantwoordelijke van het zorgcentrum van DvdW in Seine-Saint-Denis.

Onderbroken zorgverstrekking door opeenvolging van uitwijzingen

De beleidsmaatregelen tegen immigratie ondergraven rechtstreeks het volksgezondheidsbeleid. Bij een uitwijzing hebben mensen door de haast niet de mogelijkheid om hun bezittingen mee te nemen, waaronder geneesmiddelen, gezondheidsboekjes, voorschriften en gegevens van zorgverleners. Het gebeurt dus vaak dat een medische behandeling wordt onderbroken. Wanneer deze later wordt hervat, is het medicijn mogelijk niet meer werkzaam (door resistentie van de ziektekiem). Dat is vooral onrustwekkend wanneer het gaat om chronisch zieken en mensen die lijden aan infectieziekten als tuberculose. Preventie en de strijd tegen epidemieën worden zo bemoeilijkt.

Alarmerende gezondheidsindicatoren

Als we kijken naar de leefomstandigheden van de Roma in Frankrijk, is het niet te verwonderen dat hun gezondheidstoestand zo onrustwekkend is:

 de gezondheid van moeders en kleine kinderen gaat er op achteruit: slechts een vrouw op tien wordt tijdens haar zwangerschap gevolgd. Van de vrouwen die oud genoeg zijn om zwanger te worden, heeft maar een op tien toegang tot contraceptie (Bron: onderzoek van DvdW, 2008)
 het aantal tuberculosediagnoses is bijzonder hoog bij onderzochte personen: in 2010 werden er 6 gevallen geteld bij 240 personen in Seine-Saint-Denis, wat neerkomt op 2,5% (tegenover 0,03% voor de totale bevolking van het departement) (Bron: Centrum voor tuberculosebestrijding 93)

Dokters van de Wereld onderzocht de mate van vaccinatie bij de Roma

Tussen juli 2010 en juni 2011 hebben teams van DvdW een enquête gehouden in vier grote steden (Nantes, Bordeaux, Marseille en Straatsburg) bij 281 personen jonger dan 30, waarvan 72% minderjarigen (34% jonger dan 6). Van de ondervraagde personen leefde meer dan de helft al langer dan twee jaar in Frankrijk.

Vaccinatiespreiding bijzonder beperkt:

 92% van de deelnemers aan het onderzoek verklaart ooit gevaccineerd te zijn geweest maar weet niet waarvoor en evenmin of de herhalingsvaccins juist werden toegediend.
 slechts 8% van de ondervraagde Roma heeft een gezondheidsboekje dat bevestigt dat zij in orde zijn met hun vaccinaties.
Zo verklaarden tal van mensen in hun land van herkomst te zijn gevaccineerd, maar hadden zij sinds zij in Frankrijk toekwamen geen of een moeilijke toegang tot vaccinatie, wat een einde maakte aan de vereiste opvolging van de vaccinatieschema’s. De meerderheid is dus niet in orde met de meest voorkomende, verplichte of aanbevolen vaccins.

Gegevens van de mensen met een gezondheidsboekje:

 DTP (difterie/tetanus/polio - verplicht vaccin): 90% van de volwassen Roma is gevaccineerd maar bij de kinderen jonger dan twee is dat slechts 70%.
 BCG: 42% van de door DvdW ondervraagde personen is gevaccineerd, een aantal dat afneemt met de leeftijd.
 BMR (bof, mazelen, rubella): 55% van de Roma is gevaccineerd tegenover 90% van de Franse bevolking in het algemeen (bron: INVS, 2007). Bij de kinderen jonger dan twee zijn er slechts 2 op 9 gevaccineerd. Nochtans zijn zij voor dit vaccin de belangrijkste doelgroep, die het hoogste risico op complicaties loopt.

De belangrijkste redenen waarom mensen niet gevaccineerd zijn:

 Een gebrek aan sensibilisatie over de medische risico’s: 20% van de ondervraagden werd niet geïnformeerd over de noodzaak om zich te laten vaccineren of om een herhalingsvaccin te laten toedienen.
 Een gebrek aan informatie over het systeem: 42% van de ondervraagde Roma verklaart niet te weten waar hij of zij terechtkan om zich te laten vaccineren.
 Een opeenvolging van uitwijzingen en verplaatsingen die de vaccinatiecampagnes onderbreken, moeilijkheden om de nodige herhalingen te verkrijgen en dus de onmogelijkheid om de vaccinatieschema’s correct af te werken.

Ten gevolge van het onderzoek ging 91% van de ondervraagden akkoord om hun vaccinaties of die van hun kinderen te laten bijwerken. Hoedanook: de vaccinatieprocedures blijken - vooral tijdens epidemieën - niet doeltreffend. De aanpak zou ook initiatieven voor sensibilisatie en bemiddeling moeten omvatten, evenals mobiele vaccinatie-teams.

Mazelen

Mazelen is een van de meest besmettelijke infectieziekten, waartegen nochtans een doeltreffend vaccin bestaat. Maar is dat ook toegankelijk voor de meest kwetsbare en achtergestelde groepen?
« De landen van de Europese Unie blijven kampen met grootschalige uitbraken van mazelen. Eind mei 2011 hadden 38 Europese landen al meer dan 12.000 gevallen van mazelen gemeld aan WHO/Europe. In tal van landen oversteeg het aantal opgetekende gevallen van mazelen tussen januari en mei 2011 het totale aantal van het voorgaande jaar. Meer dan 90% van de gevallen die dit jaar werden genoteerd, deed zich voor in de volgende acht landen: België, Spanje, de voormalige Joegoslavisch Republiek Macedonië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Oezbekistan, Servië en Zwitserland. » WHO Europe, 15 juli 2011.
Deze epidemie treft de hele bevolking, ongeacht sociale achtergrond, maar de meest kwetsbare bevolkingsgroepen krijgen het extra hard te verduren. Zij zijn immers minder vaak gevaccineerd, hebben een beperktere toegang tot gezondheidszorg en lopen een ernstiger risico op complicaties omdat de ziekte niet (adequaat) wordt behandeld.
Van alle kwetsbare groepen worden de Roma nog eens extra getroffen. Zij vallen niet alleen buiten het systeem van de gezondheidszorg, maar kampen ook met angst en moeilijkheden om zich naar centra te begeven, en met onderbroken behandelingen of een gebrek aan een goede opvolging door de uitwijzingen. Bovendien is de Roma-gemeenschap een risicogroep door het hoge aantal zwangere vrouwen en kinderen jonger dan 5 jaar.

Oplossingen zijn mogelijk als er een einde komt aan de voortdurende uitwijzingen

Op sommige plaatsen hebben samenwerkingsverbanden tussen lokale overheden, Roma en diverse organisaties al geleid tot de integratie van Roma-gemeenschappen met respect voor de mensenrechten.

Dokters van de Wereld en de Roma

In Frankrijk staat Dokters van de Wereld al bijna 20 jaar Roma-gemeenschappen bij in en rond de grote steden Bordeaux, Lyon, Marseille, Nantes en Straatsburg (in de regio Ile-de-France), met daarnaast ook gerichte acties in Grenoble, Montpellier, Nancy en Toulouse. In 2010 deden de teams van DvdW 7000 interventies bij 4000 personen en stonden zij in voor meer dan 4200 medische raadplegingen. DvdW-teams helpen ook Roma in Duitsland, België, Bulgarije, Griekenland en Portugal. Zij staan er in voor activiteiten rond gezondheidsopvolging (vaccinaties, raadplegingen en doorverwijzing van zieken) en geboorte en zwangerschap: de opvolging van zwangerschappen, informatieverstrekking over contraceptie, begeleiding naar centra voor moeders en kinderen of voor gezinsplanning. DvdW toont Roma-gezinnen ook de weg naar de publieke gezondheidszorg en helpt bovendien met onderwijs. Tot slot ijvert DvdW bij de lokale overheden voor betere hygiënische omstandigheden op de terreinen waar de Roma leven (toegang tot water, afvalophaling…).

Juli 2011

Persmap

"Parias, les Rroms en France", samengesteld door MdM France, juli 2011

Verslag

"Rapport d’enquête sur la couverture vaccinale des populations rroms rencontrées par les équipes de Médecins du Monde en France", juli 2011